21 minutes ago
1
ARTICLE AD BOX
ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାରେ ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ନଅଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀର ଅଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଓଡ଼ିଆ ମହାଭାରତର ଏକ ବିଶେଷ ଆଖ୍ୟାନ ସହ ଜଡ଼ିତ। ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର କବି ଶୂଦ୍ରମୁନି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ମହାଭାରତରେ ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ଏହି କାହାଣୀ ସଂସ୍କୃତ ମହାଭାରତରେ ନଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ପରିଚିତ।
ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜୁନ ମଣିଭଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ବିଚିତ୍ର ଜୀବ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ରୂପ ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା ଯେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଥମେ ତାହାକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପରେ ସେହି ଜୀବର ହାତରେ ପଦ୍ମ ଥିବା ଦେଖି ତାହା ସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀ ନୁହେଁ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିଥିବା କାହାଣୀରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହାପରେ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ।
ନଅ ପ୍ରାଣୀର ଅଙ୍ଗରେ ନବଗୁଞ୍ଜର
ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କ ବିଚିତ୍ର ରୂପରେ ନଅଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀର ଅଙ୍ଗ ସାମିଲ ରହିଛି। ଏହି ରୂପରେ କୁକୁଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ, ମୟୂରର ବେକ, ବୃଷଭର କୁଜ, ସିଂହର କଟି, ସର୍ପର ଲାଞ୍ଜ, ହାତୀର ଗୋଟିଏ ପାଦ, ମନୁଷ୍ୟର ହାତ, ବାଘର ଗୋଟିଏ ପାଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାଦରେ ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ହରିଣର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ରଣରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। କୁକୁଡ଼ାକୁ ଜାଗରଣ, ମୟୂରକୁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟତା, ବୃଷଭକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି, ସିଂହକୁ ସାହସ ଏବଂ ସର୍ପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ। ହାତୀକୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି, ବାଘକୁ ପରାକ୍ରମ ଏବଂ ଘୋଡ଼ାକୁ ଗତିଶୀଳତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତା
ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କ ବିଚିତ୍ର ରୂପ ପଛରେ ଥିବା ଦାର୍ଶନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀର ଅଙ୍ଗ ଏକ ଶରୀରରେ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ‘ବୈବିଧ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା’ର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଅନେକେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏହା ସୃଷ୍ଟିର ବିଭିନ୍ନ ଜୀବ ଓ ଶକ୍ତି ପରସ୍ପର ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିବାର ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଧାରଣାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାରରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ଏହି ଧାରଣା ସହ ମଧ୍ୟ ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଭକ୍ତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦିବ୍ୟତାକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଇପାରେ।
Ganesh Visarjan-2026: ଗଣେଶଙ୍କ ବିସର୍ଜନ ସମୟରେ ଏସବୁ ଦିଗ ପ୍ରତି ଦିଅନ୍ତୁ ଧ୍ୟାନ
ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି
ଓଡ଼ିଶାର ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କ ଚିତ୍ରଣ ଓ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକତାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଓ ସମନ୍ୱୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କ ବହୁରୂପୀ ଅବୟବକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ସମନ୍ୱୟମୟ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ। ପୁରୀ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ କଳାରେ ନବଗୁଞ୍ଜରଙ୍କ ଚିତ୍ରଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ବିଶେଷକରି ପଟ୍ଟଚିତ୍ରରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ନିଜସ୍ୱ କଳାଶୈଳୀରେ ଚିତ୍ରିତ କରିଆସୁଛନ୍ତି।
